W nowym domu ciepły dach  

Adaptując poddasze do celów użytkowych musimy pamiętać o wykonaniu właściwej izolacji termicznej dachu. Niezależnie od rodzaju pokrycia dachowego, cała konstrukcja musi bezwzględnie składać się z kilku warstw chroniących przed utratą ciepła zimą i nadmiernym nagrzewaniem latem. Innym celem jest również izolacja akustyczna pomieszczeń na poddaszu.

Izolacja poddasza jest skuteczna jeżeli spełnione są różne warunki doboru materiałów i ich parametrów - np. właściwa kolejność warstw, grubość wełny mineralnej, szczelne mocowanie paroizolacji i duża precyzja wykonania całego montażu.

Do ocieplana dachu najczęściej wybierana jest wełna mineralna i systemy suchej zabudowy wnętrz. Bez względu na rodzaj używanych materiałów zarówno konstrukcja dachu jak i ocieplenie muszą być chronione przed wilgocią. Stąd bardzo ważne jest umieszczenie w konstrukcji dachu odpowiednich folii zabezpieczających izolacją cieplną przed wilgocią. Jeśli tego nie zrobimy, izolacja zawilgoci się i starci właściwości izolujące. Poza tym zawilgocona izolacja może spowodować zniszczenie płyt gipsowo-kartonowych zamykających pomieszczenie od wewnątrz.  

Standardowy dom jednorodzinny czy wielorodzinny można w taki sposób wznieść czy wyremontować, że nie tylko będzie spełniał normy ale będzie energooszczędny. Wystarczy ograniczyć zapotrzebowanie na ciepło użyteczne. I jak się zdaje, cześć Polaków – np. ci, którzy wybudowali w ostatnim czasie domy - zaczyna dbać o swoje portfele. Firma BuildDesk, twórca i dystrybutor oprogramowania wykorzystywanego w trakcie certyfikacji energetycznej budynków, dysponuje rzeczywistymi wartościami współczynnika U ścian i dachów tysięcy budynków oddawanych do użytku po 2008 roku. 

Tabela 1. Wartość współczynnika U (na podstawie rzeczywiście przeprowadzonych audytów)

 
Dane na podstawie BuildDesk, z przeprowadzonych certyfikacji budynków oddanych do użytku po 2008 roku.

Dane wyglądają imponująco, jednak warto zwrócić uwagę, że już w 2008 roku na zlecanie Stowarzyszenia EURIMA opracowany został raport pt.: „Wartość współczynnika przenikania ciepła U. Dla lepszej efektywności energetycznej budynków”, w którym eksperci - na podstawie analiz klimatycznych, przewidywanych ruchów cen nośników energii i materiałów budowlanych - opracowali optymalne wartości współczynnika U, między innymi dla wybranych polskich miast.

- Optymalne, to znaczy ekonomiczne uzasadnione – wyjaśnia Marcin Piotrowski. – Dla Polski, takie wartości, w zależności od scenariusza wzrostu cen oscylują dla ścian zewnętrznych na poziomie 0,18 – 0,21 W/m2, dla dachu na poziomie 0,16 – 0,19, natomiast dla podłogi na poziomie 0,23-0,26. Oznacza to, że po 2008 roku projektanci, co prawda budują zgodnie z prawem budowlanym, ale w dalszym ciągu nie wykorzystują na 100 proc. właściwości materiałów izolacyjnych. Dodanie, w trakcie budowy kolejnych 10 cm wełny mineralnej tylko minimalnie zwiększa koszty całej inwestycji – konstatuje ekspert.

Piotrowski zawraca również uwagę, że dane BuildDesk dotyczą w zasadzie budynków nowych, oddanych do użytku po styczniu 2009 roku. To efekt takiej a nie innej interpretacji obowiązku certyfikowania budynków, wynikającego z przyjęcie Dyrektywy EPBD. Obecnie, jedynie budynki oddawane do użytku przechodzą proces certyfikacji energetycznej. Wykonane z zastosowaniem nowoczesnych technologii, z użyciem dobrych materiałów izolacyjnych,o grubościach uznawanych potocznie za właściwe. Porównanie wymagań z raportu EURIMA z danymi z BuildDesk wskazuje na ciągle niedoszacowanie wymaganej i rozsądnej - od strony ekonomicznej - grubości izolacji ścian zewnętrznych, dachów i podłóg.

Zastosowanie w budynkach alternatywnych źródeł ogrzewania, np. pompy ciepła wraz z rekuperatorem to rozwiązanie kosztowne i zbędne w przypadku domu, w którym nie ma właściwie ocieplonych ścian zewnętrznych. Wydaje się, że w Polsce, w dalszym ciągu konieczne są działania skierowane na zmianę świadomości właścicieli domów, inwestorów a Polacy nadal muszą liczyć się z grubością ocieplenia.

W praktyce przyjmowano do tej pory, że wystarczy zastosować do ocieplenia dachu skośnego 20 centymetrową warstwę wełny mineralnej. Z wyliczeń i rekomendacji wynika, że dla osiągnięcia współczyniika U na poziomie 0,15 [W/m2k] warstwa wełny mineralnej między krokwiami powinna wynosić 30 cm.

Wysokość krokwi zazwyczaj nie jest wystarczająca, aby zmieściła się pomiędzy połacią dachową a płytą gipsowo-kartonową warstwa wełny o żądanej grubości. Dla zwiększenia tej przestrzeni używa się specjalnych wieszaków systemowych do podwieszania profili stalowych, do których mocowana jest płyta. Takie mocowanie suchej zabudowy to również konieczność z innego względu. Płyta gipsowo-kartonowa mocowana bezpośrednio do krokwi narażona jest na pęknięcia na łączeniach pod wpływem pracy dynamicznych elementów dachu podlegających wpływom uderzeń wiatru i zmian temperatury.

Po ułożeniu materiału izolacyjnego - najczęściej jest to wełna mineralna - pomiędzy krokwiami, montujemy konstrukcję z systemowych profili stalowych i układamy drugą (zazwyczaj cieńszą) warstwę wełny mineralnej. Ocieplenie koniecznie zabezpieczamy folią paroizolacyjną o wysokiej paroprzepuszczalności. Do rusztu przykręcamy płyty gipsowo-kartonowe. Właściwe użycie wełny mineralnej, dokładne i szczelne ułożenie paroizolacji to gwarancja długiego i bezproblemowego użytkowania poddasza. 

Wartość współczynnika U najbardziej uzasadniona
Warto zaznaczyć, że w rekomendacjach, wypracowanych w raporcie opracowanym przez ECOFYS, na zlecenie EURIMA pt.: „Wartość współczynnika przenikania ciepła U dla lepszej efektywności energetycznej budynków” (Kolonia, 2008), zalecanymi wskaźnikami U, wg scenariusz cen szczytowych nośników energii, powinniśmy w Polsce dążyć do budowania takich budynków, aby dachy skośne miały współczynnik U na poziomie 0,17 W/m2K.